บ่อดักไขมันตัน ไม่ได้จบแค่ปัญหากลิ่นเหม็นในครัว แต่คือจุดเริ่มต้นของท่อระบายอุดตัน ปั๊มน้ำเสียพัง และค่า BOD COD กับปริมาณไขมันในน้ำทิ้งที่พุ่งเกินมาตรฐานจนเสี่ยงตกการตรวจประเมิน เพราะเมื่อบ่อดักไขมันเต็มจนไม่มีพื้นที่ให้ไขมันแยกตัว ไขมันจะไหลข้ามบ่อไปทั้งก้อน แล้วไปตกภาระอยู่ที่ระบบบำบัดน้ำเสียปลายทางแทน ทีมงาน คุณัญญา รุ่งเจริญ เจอเคสแบบนี้ซ้ำ ๆ มาตลอด 45 ปี และเกือบทุกเคสเริ่มจากคำเดียวกันคือ “ยังไม่ถึงรอบดูด ปล่อยไปก่อน”

บ่อดักไขมันตันเกิดขึ้นได้อย่างไร

บ่อดักไขมันตันเกิดจากไขมันที่ลอยสะสมหนาขึ้นเรื่อย ๆ จนช่องทางน้ำไหลถูกปิด และตะกอนหนักที่ก้นบ่อดันระดับน้ำใช้งานให้ตื้นขึ้น หลักการทำงานของบ่อดักไขมันคือการหน่วงน้ำเสียให้อยู่ในบ่อนานพอที่ไขมันจะลอยขึ้นบนและเศษอาหารจะจมลงล่าง เหลือเฉพาะน้ำชั้นกลางไหลออกไป

เมื่อบ่อสะสมของเสียเกินครึ่ง เวลาหน่วงน้ำจะสั้นลงทันที ไขมันไม่มีเวลาแยกตัว น้ำที่ไหลออกจึงพาไขมันติดไปด้วย ปัจจัยที่เร่งให้ตันเร็วกว่าปกติมีอยู่ไม่กี่อย่าง

  • ครัวใช้น้ำมันทอดปริมาณมาก หรือมีการเทน้ำมันเก่าลงซิงก์โดยตรง
  • ตะแกรงดักเศษอาหารหายหรือชำรุด ทำให้เศษข้าวและเศษเนื้อลงบ่อเต็ม ๆ
  • ใช้น้ำร้อนล้างจานปริมาณมาก ไขมันละลายผ่านบ่อไปแข็งตัวในท่อปลายทางแทน
  • ขนาดบ่อเล็กกว่าปริมาณน้ำเสียจริง โดยเฉพาะร้านที่ขยายที่นั่งหรือเพิ่มรอบผลิตหลังติดตั้งบ่อไปแล้ว

ถ้าไม่ดูดบ่อดักไขมัน ปัญหาจะลุกลามตามลำดับอย่างไร

ปัญหาจะไล่จากในครัวออกไปหาท่อ แล้วจบที่ระบบบำบัดและค่าน้ำทิ้ง โดยมักใช้เวลาไม่กี่เดือนถ้าปล่อยทิ้งไว้ ตารางนี้คือลำดับที่ทีมหน้างานเห็นซ้ำที่สุด

ระยะการสะสมอาการที่สังเกตได้ผลกระทบที่ตามมา
ไขมันหนาไม่มากน้ำในซิงก์ไหลช้าลงเล็กน้อย มีคราบลอยหน้าบ่อยังแก้ได้ด้วยการตักไขมันลอยหน้าตามรอบปกติ
ไขมันเต็มครึ่งบ่อกลิ่นเปรี้ยวย้อนขึ้นจากท่อ มีแมลงวันมารุมฝาบ่อเวลาหน่วงน้ำสั้นลง ไขมันเริ่มหลุดข้ามบ่อ
ไขมันจับแข็งเป็นแผ่นน้ำเอ่อในบ่อ ระบายไม่ทันช่วงพีคท่อระบายเริ่มตีบ ต้องใช้เครื่องฉีดแรงดันสูงลอกท่อ
ตะกอนก้นบ่อหนาน้ำล้นออกฝาบ่อ พื้นครัวลื่นและมีกลิ่นรุนแรงปั๊มน้ำเสียทำงานหนักผิดปกติ ลูกลอยและวาล์วติดคราบไขมัน
ไขมันเข้าระบบบำบัดผิวหน้าถังเติมอากาศมีฝ้าไขมันคลุมค่า BOD COD และไขมันในน้ำทิ้งเกินเกณฑ์ เสี่ยงตกตรวจประเมิน

จุดที่คนมักประเมินพลาดคือช่วงกลางตาราง เพราะอาการยังไม่รุนแรงพอให้รู้สึกเดือดร้อน แต่เป็นช่วงที่ไขมันเริ่มไหลข้ามไปสะสมในท่อและบ่อพักแล้ว พอถึงวันที่ท่อตันจริง ค่าใช้จ่ายจะไม่ใช่แค่การ ดูดไขมัน / ดูดบ่อไขมัน รอบเดียว แต่ต้องพ่วงงานลอกท่อและล้างบ่อพักไปด้วย

ทำไมบ่อดักไขมันตันถึงดันค่า BOD และ COD ในน้ำทิ้งให้สูงขึ้น

เพราะไขมันและเศษอาหารคือสารอินทรีย์ที่ต้องใช้ออกซิเจนในการย่อยสลายสูงมาก เมื่อบ่อดักไขมันไม่ทำหน้าที่คัดออกตั้งแต่ต้นทาง ภาระทั้งหมดจะถูกส่งต่อไปให้ระบบบำบัดปลายทางรับเต็ม ๆ

สิ่งที่เกิดขึ้นในถังเติมอากาศคือ ไขมันจะลอยเป็นฝ้าคลุมผิวน้ำ ทำให้การถ่ายเทออกซิเจนจากหัวเติมอากาศลดลง จุลินทรีย์ที่ต้องใช้ออกซิเจนจึงทำงานได้ไม่เต็มที่ ขณะที่ภาระอินทรีย์กลับสูงขึ้น ผลลัพธ์คือค่า BOD และ COD ขาออกสูงขึ้นพร้อมกันสองทาง คือทั้งภาระเข้ามากขึ้นและประสิทธิภาพย่อยสลายลดลง

ยังมีผลข้างเคียงอีกชั้นที่มองไม่เห็นจากหน้าบ่อ

  • ไขมันเคลือบผิวตะกอนจุลินทรีย์ ทำให้ตะกอนลอยและค่า SS ในน้ำทิ้งสูงตาม
  • ตะกอนที่ลอยไม่ยอมจมในถังตกตะกอน ทำให้น้ำใสขาออกขุ่นผิดปกติ
  • ไขมันหมักในสภาพไร้อากาศจะสร้างแก๊สไข่เน่า เร่งการกัดกร่อนผนังบ่อและฝาท่อคอนกรีต

ถ้าปล่อยจนถึงขั้นตะกอนในระบบเสียสมดุล การแก้ไม่ใช่แค่ดูดไขมันออกแล้วจบ แต่ต้อง ล้างบ่อบำบัด / ลอกท่อ เพื่อรื้อของเสียสะสมออกและตั้งระบบใหม่ ซึ่งใช้เวลาและงบมากกว่าการรักษารอบดูดปกติหลายเท่า

บ่อดักไขมันตันทำให้เสี่ยงอะไรตอนตรวจประเมิน

ความเสี่ยงหลักคือผลวิเคราะห์น้ำทิ้งไม่ผ่านเกณฑ์ และไม่มีหลักฐานยืนยันว่าดูแลระบบมาต่อเนื่อง สำหรับโรงงาน โรงแรม หรือร้านอาหารในศูนย์การค้า การตรวจประเมินมักดูสองส่วนคู่กันเสมอ

ส่วนแรกคือสภาพจริงหน้างาน ผู้ตรวจจะเปิดฝาบ่อดักไขมันดูความหนาของชั้นไขมัน ดูว่ามีน้ำล้นหรือคราบไหลออกนอกบ่อหรือไม่ และดูสภาพรางระบายรอบครัว ส่วนที่สองคือเอกสาร ทั้งบันทึกรอบการดูดล้าง หลักฐานการขนส่งของเสียไปกำจัด และผลวิเคราะห์คุณภาพน้ำทิ้งย้อนหลัง

จากประสบการณ์หน้างาน เคสที่มีปัญหาตอนตรวจมักไม่ใช่เคสที่ไม่เคยดูดเลย แต่เป็นเคสที่ดูดแบบไม่มีบันทึก จ้างใครก็ได้ที่ราคาถูกที่สุดในตอนนั้น พอถูกขอเอกสารย้อนหลังจึงหาหลักฐานไม่ได้ ทั้งที่จ่ายเงินไปแล้วจริง ๆ

ควรดูดบ่อดักไขมันบ่อยแค่ไหนถึงจะพอดี

รอบที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับปริมาณอาหารที่ผลิตต่อวัน ขนาดบ่อ และลักษณะเมนู ไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ได้กับทุกหน้างาน วิธีที่แม่นที่สุดคือวัดความหนาชั้นไขมันจริงในช่วงสามเดือนแรก แล้วตั้งรอบจากอัตราการสะสมที่เห็น

ประเภทหน้างานลักษณะการใช้งานแนวทางกำหนดรอบ
ร้านอาหารเปิดทุกวัน เมนูทอด ผัด ปิ้งย่างไขมันสะสมเร็วที่สุดตักไขมันลอยหน้าถี่ ๆ และตั้งรอบดูดล้างทั้งบ่อให้สั้นกว่าประเภทอื่น
โรงแรมและห้องอาหารในโรงแรมมีพีคช่วงมื้อเช้าและงานจัดเลี้ยงประเมินรอบจากปฏิทินจัดเลี้ยง เพิ่มรอบพิเศษก่อนช่วงไฮซีซัน
โรงอาหารโรงงานปริมาณคงที่ ผลิตเป็นรอบกะตั้งรอบตายตัวตามจำนวนมื้อต่อวันและจำนวนพนักงาน
ร้านสะดวกซื้อ ร้านเครื่องดื่มไขมันน้อยแต่มีเศษอาหารและน้ำตาลสูงเน้นล้างตะแกรงและป้องกันเมือกตะกอนมากกว่ารอบดูดถี่

ปัจจัยที่มีผลต่อค่าบริการก็มาจากตัวแปรชุดเดียวกัน คือปริมาณของเสียที่ต้องดูดออก ระยะทางเข้าถึงหน้างาน ความยากในการเข้าถึงบ่อ เช่น บ่อใต้ดินหรือบ่ออยู่หลังอาคาร ช่วงเวลาที่เข้าทำงานได้ และการกำจัดของเสียปลายทาง จึงต้องประเมินเป็นราย ๆ ไปมากกว่าจะเหมาราคาเดียวทั้งหมด

มุมมองจากทีมหน้างานของ คุณัญญา รุ่งเจริญ

สิ่งที่ทีมย้ำกับลูกค้าเสมอคือ งานดูดไขมันที่ดีวัดกันตอนเปิดฝาบ่อครั้งถัดไป ไม่ใช่ตอนรถออกจากหน้างาน

จุดที่ทีมให้ความสำคัญเป็นพิเศษมีสามเรื่อง เรื่องแรกคือการดูดให้ถึงก้นบ่อจริง ไม่ใช่แค่ตักชั้นไขมันลอยหน้าออกให้ดูสะอาด เพราะตะกอนก้นบ่อคือตัวที่ทำให้บ่อเต็มเร็วรอบหน้า เรื่องที่สองคือความปลอดภัย บ่อดักไขมันใต้ดินหลายแห่งเข้าข่ายพื้นที่อับอากาศที่มีแก๊สสะสม ทีมงานจึงผ่านการอบรมงานที่อับอากาศและใช้อุปกรณ์ตรวจวัดก่อนลงบ่อทุกครั้ง เรื่องที่สามคือเอกสาร ทุกงานมีบันทึกและเอกสารกำกับให้ลูกค้าเก็บไว้ใช้ตอนตรวจประเมิน

อีกจุดที่ต่างกันชัดคือทีมงานเป็นพนักงานของบริษัทเอง ไม่ผ่านนายหน้าและไม่ส่งต่องานให้รถนอกระบบ ลูกค้าจึงคุยกับคนเดิม ได้มาตรฐานการทำงานชุดเดิม และตามงานย้อนหลังได้จริงเมื่อมีปัญหา ตลอด 45 ปีกับลูกค้ากว่า 450 ราย ความต่อเนื่องตรงนี้คือสิ่งที่ทำให้หลายโรงงานไม่เคยเจอเคสบ่อล้นกลางกะการผลิต

อย่ารอให้บ่อล้นแล้วค่อยโทร

ถ้าตอนนี้เริ่มมีกลิ่นย้อนจากซิงก์ น้ำระบายช้าลง หรือจำไม่ได้แล้วว่าดูดบ่อดักไขมันครั้งล่าสุดเมื่อไหร่ นั่นคือสัญญาณที่ควรให้ทีมเข้าไปเปิดฝาบ่อดูก่อนที่จะลามไปถึงท่อและระบบบำบัด

ทีมงาน คุณัญญา รุ่งเจริญ ให้บริการ 24 ชั่วโมง เข้าประเมินหน้างานและวางรอบดูดที่เหมาะกับปริมาณการใช้งานจริงของแต่ละที่ โทร 084-932-9989 หรือแอดไลน์เพื่อสอบถามและนัดหมายเข้าหน้างานได้ทันที ทั้งงานเร่งด่วนกรณีบ่อล้นและงานสัญญาดูแลตามรอบ

คำถามที่พบบ่อย

บ่อดักไขมันตันแก้เองด้วยน้ำยาละลายไขมันได้ไหม

ได้ผลชั่วคราวเท่านั้น และมักย้ายปัญหาไปไว้ที่อื่น เพราะน้ำยาส่วนใหญ่ทำให้ไขมันแตกตัวและไหลผ่านบ่อไปแข็งตัวใหม่ในท่อปลายทางหรือในบ่อบำบัดแทน วิธีที่ยั่งยืนกว่าคือดูดของเสียออกจากระบบจริง

ดูดไขมันแล้วยังมีกลิ่นเหม็นอยู่ เกิดจากอะไร

ส่วนใหญ่เกิดจากตะกอนก้นบ่อและคราบไขมันที่เกาะผนังบ่อยังไม่ถูกล้างออก หรือกลิ่นมาจากท่อและบ่อพักที่มีไขมันสะสมอยู่ก่อนแล้ว กรณีนี้ต้องล้างบ่อและลอกท่อควบคู่กันจึงจะหายขาด

ต้องหยุดกิจการระหว่างดูดบ่อดักไขมันหรือไม่

โดยทั่วไปไม่ต้อง งานส่วนใหญ่นัดเข้าทำนอกเวลาให้บริการหรือช่วงกลางคืนได้ เพื่อไม่ให้กระทบการขายและรอบการผลิต ทีมจะประเมินเวลาที่เหมาะสมร่วมกับหน้างานก่อนนัดหมาย

ไขมันที่ดูดออกไปแล้วนำไปไหน

นำไปกำจัดตามขั้นตอนที่ถูกต้อง พร้อมมีเอกสารกำกับให้ลูกค้าเก็บไว้เป็นหลักฐานประกอบการตรวจประเมิน ซึ่งเป็นส่วนที่ผู้ตรวจมักขอดูควบคู่กับผลวิเคราะห์คุณภาพน้ำทิ้ง